Zo ook gisteren. De redactie was er niet enkel in geslaagd om het kruim van de Belgische-toppolitici-met-vizier-op-Europa uit te nodigen – al mag de vraag gesteld worden wat de steeds verder van planeet Aarde vervreemdende Wilfried Martens nog tot gelijk welk debat bijdraagt, ze bracht daarnaast ook een erg genuanceerd beeld, met stemmen uit het linkse en rechtse kamp, bedrijfsleiders en arbeiders, studenten en gepensioneerden. Geen onnodig gepook over generatieconflicten of horrorverhalen gebracht door tafelspringens. Wel beschaafde debaters als Karel De Gucht en Johan Van Overtveldt, en mensen uit het middenveld met een boodschap. Dat harder en langer werken voor minder loon nodig zal zijn – die kwam aan, maar ook dat hooggeschoolde specialisten in hun vakgebied die zo graag hard zouden werken gewoon niet aan de bak komen. Daartussen gaapt een discrepantie zo groot als de wanhoop in het Oude Continent.

Het is een genuanceerd beeld dat veel luid klinkende stemmen vandaag ontberen. Daarom ook is het een zegen dat De Standaard vandaag uitpakt met een stuk rond geluk, en de mogelijkheid daarvan in dit tijdperk. Een dimensie die al te vaak ontbreekt wanneer ik mensen over de economische noodzaak van deze of gene maatregel bezig hoor. Of wanneer ik jongeren, zoals de zogenoemde ‘generatie y’ deze week in Humo zie betogen hoe we ook als vijftigplusser als ‘economisch product’ nog een meerwaarde kunnen hebben. Het zal allemaal wel, maar toen ik jong was, werd me geleerd me te verzetten tegen het beeld van het individu als product of nummer.

Net daarom doet het zoveel deugd om in de mallemolen van onheilstijdingen nuance en respect voor de menselijke waardigheid te vinden, ook en vooral bij stemmen die zichzelf door hun welverdiend kwaliteitslabel verheffen, zoals De Standaard en Terzake. Wat hoongelach moet altijd kunnen, zeker als de mopjes grappig zijn, maar laat ons toch de essentie niet vergeten: Terzake bewees ook gisteren opnieuw waarom het door vriend en vijand, links en rechts, geapprecieerd wordt als broodnodig.

Het is crisis zoals het dat overal is, en hoewel Alexander De Croo zijn stinkende best doet om erop te wijzen dat ook grootgrondbezitters een oester minder eten, voelt de kleine man dat nog steeds het meest. In Red Sonja, waar die kleine man ook nog eens met alle pesterijen Gods om de oren wordt geslagen, behoudt die wubbes evenwel de gratie waarin het ook in minder florerende tijden aardig toeven lijkt. Althans van buitenaf. Er wordt al eens een mistroostig shot tegenaan gegooid, en af en toe dacht ik aan Cristian Mungius 4 Months, 3 Weeks, 2 Days, maar het is de grimlach aan de einder die wanhoop in epicurisme ombuigt.

Stefaan Degand, die als amechtig sociale huisbaas feller contrasteert met zijn typetje Dieter De Leus dan de omschrijving doet vermoeden, neemt andermaal de rol van revelatie op zich, maar soleren doet hij daarin allerminst. Ook Dirk Van Dyck acteert ingetogener dan hij de laatste jaren vermocht, al zoekt zijn personage nog wat aarde onder de voeten, dunkt me. Dat het ook met de verhaallijnen – het impotentie annex bedriegen verhaal meen ik in Van Vlees En Bloed eveneens ontwaard te hebben – nog wat speuren is, mag geen obstakel zijn, want de sfeer waarin Red Sonja baadt, biedt genoeg soelaas voor kille vrijdagavonden in een nooit volledig wegtrekkende tristesse. Het lijkt me geen drama om een aflevering te missen, hoewel de serie als vervolgverhaal gemaakt is, maar de reeks links laten liggen is mijns inziens toch niet het meest verlichte idee van de decembermaand. Laat net die maand zo al niet als meest lumineuze geboekstaafd staan. Een gewaarschuwd man…

Dat Breivik als ontoerekeningsvatbaar geboekstaafd werd, is voor een Belg een op zijn minst opmerkelijke uitspraak. Zou het kunnen dat niet enkel het leven, de munt en – weten we sinds prof. Blanpain – de vakbonden een stapje verder staan in Scandinavië dan in ons land? De afgelopen jaren hebben we hier te maken gekregen met meer dan een handvol zware jongens die fel gemediatiseerde processen kregen. Marc Dutroux, Andras Pandy, Abdallah Ait-Oud, Hans Van Themsche. Recent nog Els Clottemans en Ronald Janssen, straks ook Kim De Gelder. Geen enkele van die verdachten is ontoerekingsvatbaar verklaard, allemaal werden ze zo zwaar als mogelijk gestraft. Ik heb geen redenen om te twijfelen aan de expertise van onze psychiaters, nog aan de fundamenten van onze rechtspraak, maar de afwijkende beoordeling in Noorwegen is opvallend.

Vooral in de zaken Clottemans en Ait-Oud bleef een wrang vuur nasmeulen in het hart van de eerlijke mens. Bij de Waalse pedofiel en kindermoordenaar was er sprake van ‘geen sluitende bewijzen, maar alle aanwijzingen afzonderlijk zijn zo sterk dat ze opgeteld onmogelijk een andere uitkomst kunnen hebben’. Bij de Vlaamse parachutemoordenaar werd eveneens tot veroordeling over gegaan, hoewel keiharde bewijzen het ook hier moesten afleggen tegen (erg sterke) vermoedens, profiling en het charisma van de topadvocaat. 

Het valt nauwelijks voor te stellen dat een van de gangsters die ik eerder vermeldde er met een lichte straf vanaf kwam, en de vraag stelt zich of processen waarin alle pijn nog maar eens wordt opgerakeld en waarin de vaak niet van eigenliefde gespeende verdachte een laatste grote forum krijgt op die manier nodig zijn? Als serene processen in een van de vijf gevallen een andere uitspraak, al was het dan een licht afwijkende, hadden opgeleverd, waren ze dat zonder enige twijfel meteen waard geweest. Zelfs – en in het meest waarschijnlijke geval – als elke uitspraak exact dezelfde was, had sereniteit veel pijn gemilderd.

Dat die boutade wel degelijk kracht van waarheid heeft, bewees mijn thuisstad, herberg van een groot would-be-stad-complex en een doorgaans 89 minuten lang niet onverdienstelijke voetbalploeg. Het gebeurt niet zo gek vaak dat er in Brugge meer te beleven valt dan de obligate marktdag (zaterdag – wel de moeite) of een Festival van de Abnormale Film. Een en ander betekent dat het steevast uitkijken is naar een Europese thuiswedstrijd van blauw-zwart, niet in het minst omdat hooliganisme tot een relict uit een minder luisterrijk verleden verworden lijkt.

Half Brugge keek een vijftal weken geleden al op als Aboriginals naar een overvliegend vliegtuig toen een Lijnbus gevuld met Sloveense supporters zich naar Jan Breydel begaf. De komst van Birmingham City, Engels tweedeklasser maar als stad wel meer dan Vlaanderen als gewest ooit zal zijn, was dan ook een zelden gezien evenement in de binnenstad. De schrik zat er op voorhand alvast goed in. Termen als ‘Zulu Warriors’, ‘Britten in het buitenland’ en ’5000 à 6000 dronken acute allochtonen’ – dat laatste is het dubbel van het aantal permanente allochtonen dat ooit in Brugge verbleef, schat ik – deden de altijd bange burgemeester alvast terugdeinzen om een groot scherm voor de Britten zonder ticket te installeren, de cafédeuren bleven naar verluidt een avond lang gesloten. Brugge als oorlogsgebied, dat ik dat als post mei 1302 boorling nog mocht meemaken!

Het was dan ook met lichte ontgoocheling dat ik gisteravond, zo’n twee uur voor aanvang van de wedstrijd in het station op mijn bus stond te wachten. Enkel omringd door schoolkinderen leek het stilte voor een storm die nooit zou opsteken – hoe vaak zou kolonel Khadaffi zo gedacht hebben in de weken die gisteren voorafgingen? Pas bij het binnenrijden van de stad merkte ik ze op, de in het blauw getooide, bier hijsende, vrolijk lallende Engelsen, an sich niet zo verschillend van mijn eigen supportersschare op bezoek in pakweg Brussel. Hier en daar hing een vlag aan een beeld of fontein – doorgaans was dat gewoon een esthetische verbetering – Bruggelingen en Birminghezen (Birminghammers? Iemand een Myanmargrapje te maken?) bezongen hand in hand de haat jegens Anderlecht en Aston Villa, beiden ver van het schouwtoneel verwijderd.

De politie hield op gepaste afstand een oogje in het zeil, de vooravond had meer weg van Brugse feesten dan van een nakend Breydeldrama. De uitgelaten sfeer deed terugdenken aan Euro 2000, Brugge had voor het eerst in 11 jaar haar eigen stadsfeesten. Dat de thuisploeg verloor van wat uiteindelijk een schromelijk onderschatte tweedeklasser bleek, werd een voetnoot in de annalen. Als iemand me nog eens vraagt waarom voetbal fijn is, laat ik ze naar Engeland afzakken.

Want ook daarvan kan ik na drieënhalve week een mondje meepraten. In se is het een vakantiejob, maar voor meerdere eer en glorie van mijn tomeloze ambitie presenteer ik het als undercoverjournalistiek. Binnen op de vloer van het slechtst gerunde bedrijf van het land, een inkijk in de kantoren van de ergernis.

Ik kreeg eind juli telefoon. Of ik geen zin had om een maandje goed geld te scheppen met een kantoorjob op wandelafstand van Brussel-Zuid. Eind juli zijn het Gentse feesten, en ik vertrok luttele uren later naar Barcelona. Die paar uurtjes kattenslaap voor ik met hoofdpijn op een veel te klein vliegtuig – zo werken die lagekostenmaatschappijen ook wel weer – stapte, had ik liever  niet gemist, maar ik had er oren naar. Het jobaanbod was dan ook niet minder dan veelbelovend. ‘Je verdient standaard 1700 euro netto, als je in de weekends werkt, komt daar nog een flink stuk bij.’ Alsof weekends relevant zijn in vakantie, het mooiste voetbal wordt toch in de midweek gespeeld. ‘Als je dat graag wil, regelen we dat ook je vriendin op dezelfde dienst kan werken.’ Ik vergat mijn altijd naar bloemenwater geurende jacuzzi te vragen, gromde dat ik het wel deed, en stapte richting Gent Sint-Pieters.

Eens de job aanvang nam, bleek het om een gewone 9-to5 job te gaan. Mij niet gelaten, maar als miscommunicatie kan het tellen. Ik word verantwoordelijk om de compensatieaanvraagformulieren – in scrabbelen zijn ze dan weer keien – te behandelen, u weet wel, die ondingen die niemand kent en waarvan het systeem met haken en ogen aaneen hangt. De ‘u weet wel’, beste lezer, was ironie.

De drive op de werkvloer is emblematisch voor het falen van de treinen, merkte ik al op mijn eerste dag. Vaste medewerkers bezondigen zich meer aan eilandhumor dan Franky Loosveld en David Brent altegader, er gaat meer energie naar excuses om niet te moeten werken dan in gewoon je job doen, en de motivatie van mijn datingsites afschuimende chef om tegelijk de bierkaai en zijn naar het zenit reikende depressie te bevechten staat op eenzelfde niveau als de kwalificatiekansen van de Rode Duivels. Voor een geboren nar als steller dezes is het prettig toeven op de kantoren van de trein, maar werk wordt er niet verzet.

En daar knelt natuurlijk net het schoentje. Tijdens de uren is een telefonist die een zoveelste hulpeloze bejaarde de huid vol scheldt alvorens het toestel in de haak te hangen dolle pret, maar als je na het werk andermaal een kwartier later thuis bent dan  gepland – ondertussen alweer een aankomst in de Vuelta missend, het leven is een opeenvolging van calamiteiten – heb je genoeg stof om een anderhalf uur durend sollicitatiegesprek als headhunter tot een goed eind te brengen. Ik verfoeide die job, maar omarmde het loon, en klokte finaal als tweede van de twintig sollicitanten af. Niet slecht, voor een eerste praatje. De politieke redactie van deze of gene kwaliteitskrant mag nu bellen.

Leekens is een bovenstebeste voetbalcoach, een uitstekend motivator en een geestig man, maar na de wedstrijd die niet volledig liep zoals Mac The Knife hem vooraf had neergetekend toont de voormalig coach van zoveel teams dat geen mens verder zou lezen als ik ze opsomde zich niet altijd een even goed communicator. Na de 4-4 tegen Oostenrijk – die kolder die het volk weer voor haar voetballende natie won – heette het dat de pers te negatief was. Na de uiterst vermijdbare nederlaag in Turkije was de toon nog harder. Nooit had de pers ongelijk, maar Leekens eiste respect.

Dat respect eist Leekens terecht. Het staat niet dat een trainer van provincieclub Rijsel, dit jaar bij gebrek aan beter winnaar van wat goedkoop zilverwerk in de zo al niet hoog aangeschreven Ligue 1 (vergelijk: Nederlandse Jupiler League? Belgische bevordering? Waarin voetbalt Arles-Avignon tegenwoordig?), de nationale oefenmeester onheus bejegent. Maar als je Hazard, punt van controverse, genie met kuurtjes, Stoica van de Samber – wat had ik graag Karpaten in deze tekst gekregen – dan rehabiliteert om hem na een uurtje speeltijd te vervangen terwijl Chadli nog steeds liep te denken wie zijn directe tegenstander nu eigenlijk was, dan weet je toch dat je een schertsfiguur slaat?

Die Leekens, vader van kinderen, man van eer, minnaar van minnaressen, geboren winnaar, topcoach, toekomstig halve finalist op een wereldbeker (ja, toch?), had Eden Hazard, de prins van het carnaval maar dra keizer van Beieren, doorn in het oog van menig auspützer, nachtmerrie van het Ruhrgebied, best gewoon laten staan. Voor volk en vaderland, want zag je die Belgische vlagjes in communautair woelige tijden? Hazard had de match ongetwijfeld beslist met een klasseflits of dom balverlies op een aanvallende hoekschop. Dan was dat ambigue gelijkspel tenminste van de tabellen geveegd. Georges Leekens is geen man voor grijswaarden.

Maar sta me toe de frivole frasen over fijne fanfares en de zwangere zinnen die ik cynische chanteurs meegaf achterwege te laten, en als thema van deze openbaring een wat gewichtiger onderwerp te kiezen. Graag had ik de woorden die ik het komend half uur veruitwendig dan ook aan Donald Trump geadresseerd. De kans dat hij dit onvolprezen kleinood ooit in handen krijgt is verwaarloosbaar, maar in het Xanadu waarin letteren het best gedijen is dat zelden een obstakel.

Beste Donald. Het kruispunt waar we op dit moment in onze opvallend parallel lopende levens – satirische cultus rond onze personen, interessante banden met een reeds lang vervlogen Duitsland – op staan, toont veel gelijkenissen. Net als jij ben ik in een levensfase aangekomen waarin ik gedoemd ben tot solliciteren, net als jij moet ik daarbij optornen tegen mensen die meer talent hebben dan ik voor jobs die ik graag zou uitoefenen, en dus zoek jij net als ik dat doe manieren om jezelf in de belangstelling te spelen. Luidruchtig twijfelen aan de nationaliteit van je staatshoofd is een manier die ik zelf nog niet had bedacht, en ik moet je nageven dat er heil van kan worden verwacht. Je gaat over de tongen, een of andere gladde jongen ziet ongetwijfeld potentieel in je, en voor je het weet hang je met kop en initialen overdadig aan elk gebouw.

Het onderzoek naar identiteit is er bovendien een dat vaker gevoerd zou moeten worden. Ook ik ben er namelijk niet van overtuigd dat mijn staatshoofd een geboren landgenoot is. De naam Saksen-Coburg Gotha roept meer twijfel op dan pakweg Berten Vanderstichelen en wie nu juist wiens kind is, valt in dat huishouden vrij moeilijk na te trekken. Nu kan u opperen dat mijn vergelijking niet opgaat omdat mijn koning minder macht bezit dan uw staatshoofd, maar ook de kans dat Elio Di Rupo het op een blauwe maandag toch tot premier van mijn land schopt, is niet gering. Bij hem zou ik dan weer niet enkel de geboorteakte willen zien, maar zou ik ook graag zijn  trouwboek en strafblad in ogenschouw nemen. Eens begonnen, worden de grenzen van de zekerheid die we over onze gezagsdragers willen verwerven best niet beteugeld, en net als bij uw president zijn de kiemen voor twijfel bij mijn mogelijk-toekomstig-eerste-minister reeds lang geleden gezaaid.

Indien het voor u geen belemmering vormt, kunnen we elkaar misschien eens ontmoeten om onze cv’s naast elkaar te leggen en te kijken hoe we onze kansen op de door ons geambieerde jobs nog kunnen verhogen. Was het u al opgevallen dat de Holocaust nooit had plaatsgevonden als ook de Duitsers wat strenger hadden toegekeken op de identiteit van hun machtshebbers?  Ik weet niet hoe u erover denkt, maar dat had toch een slok op een borrel gescheeld, het is het vermelden misschien eens waard.

Ook uw vraag naar creditbewijzen van concurrenten is mijns inziens een erg legitieme, maar daar hebben we het misschien eens over in Brugge, Herne, Groot-Bijgaarden of een ander walhalla naar keuze. Mijn eindredacteur kortwiekt me, hieronder hoort nog een reclameboodschap en ik moet u niet vertellen hoe groot de impact van economische wetmatigheden op ons dagelijks leven is. In afwachting van uw wederwoord, blijf ik uw kandidatuur alvast met belangstelling volgen. Ook morgen schijnt de zon, we kunnen ons plekje eronder maar beter claimen.

Niet dat hij geen medelijden verdient. Ongetwijfeld kind van een alcoholische vader. Moeder die alle hoop van het gezin op hem stelde nadat hij op zijn 8ste ietwat per ongeluk zijn eerste schoolveldloop won. Leerde met jongens omgaan, won menig duel op en naast het veld op zijn vervaarlijke looks en mocht prompt bij Charleroi onder contract. De Bayat’s zijn zot van dat soort baadt-het-niet-dan-schaadt-het-niet-spelers. Daarna een transfer naar een zwalpend Club Brugge, na mislukken daar richting Luik – ook twee equipes die hun hand al lang niet meer omdraaien voor een miskoop min of meer. Tussendoor even Kortijk, maar zijn bedje was gespreid, niet in het minst omdat zijn coach bij Kortijk – om voorts weinig ter zake doende redenen in zijn gloriedagen Mac The Knife genoemd – hem wel mocht. En zo stond Laurent, mentaal broos geworden door die kleine 90% die het niet in hem zag,  plots tegenover een Oostenrijker die zich, als was hij Romy Schneider, de held van de natie waande. Akkoord, hier neem ik een loopje met de waarheid en verslijt ik de door de geschiedenis Duits gemaakte actrice voor haar Oostenrijkse glansrol, maar niemand had graag een vergelijking met een andere Oostenrijker met grootheidswaanzin gezien.

Had je Laurent, na een kwartier dolgedraaid door die getalenteerde hark, gezegd dat ie zich in Enghien – een nergens tussen Luik, Charleroi en Brugge – bevond, hij had het ook geloofd. De 45.000 wisten niet wat hen overkwam. Dat die opgehemelde Belgen zich in Brussel de kaas van het brood hadden laten stelen door hun Alpenjongens was slechts een voorbode voor dit Cirque du Soleil. Enkel een speling van het lot – zo gaat dat in voetbal, een bal valt goed, de perceptie danst mee – deed de Hark in overdrive gaan, en gaf Laurent opnieuw het aanschijn van de Dédé La Canaille dat hij reeds lang was kwijtgeraakt. Nog niet helemaal beseffend dat hij de houten schabel had ingeruild voor het groene gif trapte Laurent een zoveelste bal richting Alpenhoofden. Verstomd door zoveel inventiviteit lieten die de match zowaar in een beslissende plooi leggen, Laurent andermaal de absolutie verlenend. Ernst Happel gaf die avond niet thuis.

En toch. De opmerkingen over ‘de kloof tussen de Nederlandse en Belgische top dichten’ gedijden in een opperbeste stemming. We hebben geen externe vijand meer nodig om een polemiekje te starten. En hoewel ik weinig affiniteit heb met het Vlaamse gedachtegoed van de vaandeldrager van deze homp klei, kan je er niet omheen dat we vandaag wel met fatsoen en smaak spreken. Die initiele Bourgeoisgate – is het u ook opgevallen hoe elk akkefietje zijn eigen gate krijgt? – over quota voor Vlaamse muziek niet te na gesproken, zijn de tijden met de Nieuw- Vlaamse Alliantie wel degelijk veranderd. En was de manier waarop de voorman van Vlaanderen anno vandaag komaf maakte met Le Soir in Terzake niet bijna poëtisch? Je zal onder De Wever geen farcen als het verbieden van een toneelstuk in Temse wegens kritiek op de leider tegenkomen. Die kwansuize grap speelt zich tegenwoordig af aan de andere kant van de taalgrens. Naast het bijna pamflettaire Le Soir, dat me na dit adjectief vast nooit aanschrijft om te melden dat ze een job vacant hebben, is ook de openbare omroep RTBF tegenwoordig verworden tot een nieuwsmedium dat objectiviteit al te vaak laat varen voor een eigen ideaal. Een ideaal dat verder gaat dan de matigende toon die politici bezuiden de taalgrens  – Philippe Moureaux niet te na gesproken – al eens bezigen. Alsof de Waalse pers tegenwoordig een eigen strijd voert, boven het hoofd van haar politici. Dat mag perfect, maar ga dan niet berichten over ‘honte’.

Het siert Bart De Wever dat hij zich enkel ironisch laat vermurwen tot trieste vergelijkingen die quasi wetten van Godwin zijn. Niet zoals zijn voorganger die De Grote Belofte inhield, maar ten langen leste Godwin in eigen persoon geworden was. Net om die redenen bedroefde hij me niet echt, die peiling van Vers L’Avenir die de Nieuw-Vlaamse Alliantie tot in de hemel deed groeien. Dat nieuwe Christelijke rechts, die wieltjeszuigende verschoppelingen, dat zag donderdag mooi gesymboliseerd tot wat hun met eeltige handen opgebouwde land was verworden. Want kon het symbolischer? Nederland, dat land van Wilders, al lang geen gidsland meer. Peter Vandermeersch die in De Wereld Draait Door verkondigt dat zij toch maar niet te smalend moeten doen over België. Dat Nederland zag zijn vaandeldrager, zijn hogeschool, zijn instituut, het Belgische establishment schaamrood kleuren. De  Marokkaanse Nederlander Mounir El Hamdaoui, de Belgische elite Toby Alderweireld – zijn naam lijkt zelfs op Aldegonde, de brain-drain Christian Eriksen. De klompen omgordden Belgische voeten.

Volgende week mogen we op excursie naar de ArenA. Neem best wat zon en een goed humeur mee. De confrontatie met dat zwalpende gidsland-van-weleer zou wel eens erg veel pijn kunnen doen.